Blog

Zondag, 28 november 2021

BEZORGD

Het gaat niet over een kapotte auto of het omnicron virus, maar over drie schepen die hier voor de kust (eigenlijk dezelfde kust als in Mozambique) seismologische schoten aflossen onder water op zoek naar olie of gas Hier heet het de Zuid Afrikaanse Wildcoast. 1 schip heeft 108 van die geluidskanonnen die de bodem afzoeken en iedere 5-10 seconden 24-7 allemaal beurtelings afgaan en dat zijn per dag 700.000 knallen onder water! Maar dit is de route van de walvissen en de plankton etende walvishaai en nog veel meer sonar gerichte vissen die allemaal dramatisch worden getergd omdat deze dieren wereldwijd onder water communiceren over grote afstanden. Ik ben bezorgd omdat de walvissen in het noorden hebben gepaard en met hun jongen terug horen te komen maar dit is waarschijnlijk waargenomen door deze intelligente dieren en nu! Ik schaam me als Nederlander omdat Shell dit doet en wat zijn wij dan, een doekje voor het bloeden met Agroforestry? Ingrid zegt dat ik er niet op in moet zoemen. Dus de knop maar om. Ik heb een pensioentje van het ABP die gelukkig zijn gestopt met het investeren in fossiele brandstoffen en dus Shell. In 2011 ging het om fracking in de Karoo ook zo’n kwetsbaar gebied waar het duidelijk zou moeten zijn dat je ondergrondse waterlijnen met de droogte in het zuiden van Zuid Afrika niet moet beschadigen want als je eenmaal die bodemlijnen beschadigd en chemicaliën toevoegt………… In 2018 stopte Shell en anderen vanwege de grote weerstand.

Wij gaan door met opbouwen. Volgende keer dus nieuws over Agroforestry, terug in Mozambique en tja, met een auto die op fossiele brandstof rijdt.

Zaterdag, 20 november 2021

In de bush kom je erachter hoe vanzelfsprekend je een supermarkt hebt gevonden. Ook is er geen pinautomaat en de watervoorziening is onzeker. De elektriciteit met solar doet het wonderwel heel goed. We hebben een koel/vriezer die ‘s nachts op gas draait en overdag op solar. Een Mozambikaan zei eens, het grootste probleem met jullie westerlingen is een vriezer.  Ik vroeg om uitleg. Hij zei, jullie kunnen alles voor jezelf bewaren en hier delen we vlees en de vis.

De eerste maanden kamperen met weinig of geen sanitaire voorzieningen hebben ons dichter bij de lokale bewoners en Avelino gebracht, omdat we zelf hebben ervaren dat je de hele dag bezig bent met de basale dingen zoals water en eten regelen en de boel een beetje schoonhouden. Er is weinig tijd om iets op te bouwen. Door goedkope oplossingen toe te passen ben je vervolgens druk met ‘fix and repair’ zoals we nu iedere keer zitten te klungelen om ons waterpunt schoon te pompen. Dit is dus hoe het dagelijks leven van de gemiddelde Afrikaan werkt en daarbij is het extra leuk dat we nu een huisje bouwen bij het Agroforesty deel waar Avelino eerst in gaat wonen. Dit huis hoort bij de stichting en geeft Avelino in het komende trainingsjaar onderdak. We zien kans om voor 1500 euro een woonruimte op te trekken. Eucalyptus palen en stokken (laka laka’s) worden bewerkt, waar we vervolgens een frame van maken. Er worden blokken opgetrokken tot een meter en daar bovenop komt riet uit de velden hierachter dat aan de binnenkant wordt afgesmeerd en aan de buitenkant wordt bestreken met een wax.  Het huis heeft metalen dakplaten van 3,6 meter die schuin aflopen waar we de regen op kunnen vangen. Ook is er een kleine veranda met rieten dak. Roger, die in januari officieel bij ons in dienst komt, verstaat de kunst om zo’n rieten dak te maken. Ingrid en ik helpen onze andere werknemers Rafael en Eteria met de start van de bouw van hun huisje. Dan zijn Roger en David, onze bewaker, volgend jaar aan de beurt. Zo hebben we een klein team waarbij iedereen volgend jaar onder een lekvrij dak kan zitten. Dit is echt leuk en geeft een verbondenheid waardoor de westerling en Afrikaan dicht bij elkaar komen.  De volgende projecten zijn een sanitair blok met eco-toilet en wasgelegenheid voor dames en heren en de bouw van een open klaslokaal met rieten dak. Ik sprokkel zelf onderdelen bij elkaar om een kas te bouwen. We zijn blij dat we zover zijn gekomen, maar dit hadden we nooit kunnen doen zonder de hulp van een kleine kerkgemeenschap in Groesbeek, familie en vrienden en een paar fantastische genereuze mensen uit de omgeving van Nijmegen.

Op audiëntie bij de chief.

De werknemers zeiden dat de chief mij en een aantal van hen verwacht na het werk. Wij werken sinds een half jaar aan de opbouw van Agroforestry op de halve hectare dat onderdeel is van de 3 ha land waar wij wonen. Nu is er de mogelijkheid om er 2 ha aan te plakken waar we de Agroforestry op kunnen uitbreiden. Mozambique heeft heel veel land. Het vruchtbare land o.a. in het noordoosten is allemaal bezet.  Het onvruchtbare land is er in overvloed en dat is ook waar wij op werken. Door regeneratie technieken wordt het land vruchtbaar en dat kent men niet. Het zou mooi zijn als we in totaal 2,5 ha kunnen ontwikkelen. Dit is een prachtig voorbeeld voor de studenten omdat je een kleine gemeenschap zoals Techobanine waar wij wonen grotendeels mee kan voeden naast wat visserij op zee, enkele kippen en fishfarming met talapia. Koeien worden alleen geslacht bij feesten. Een vegetarisch dieet is met de agroforestry ook prima te ontwikkelen.

De hele familie van de chief en Rafael en Eteria waren aanwezig. De chief opende het gesprek met een uitleg. De dochters keken geïrriteerd omdat ze dachten dat ik het land met zeezicht naast ons wilde kopen en nu ging het maar om landbouwgrond waar ze voor waren opgetrommeld. Dochter Anita vertelde mij in het Engels dat haar vader geen verstand heeft van geld en dat zij veel meer wilde hebben. Toen kwam er hulp uit onverwachtse hoek. Rafael tekende in het zand hoe wij bomenrijen planten en hoeveel werk het is en dat men in Mozambique maar zo bomen plant die niet groeien en bij ons alles groeit en dat we daarvoor opgeleid zijn en Avelino ook een goede opleiding heeft gehad. Ik was een beetje ontroerd omdat Rafael en Eteria al heel lang hun eigen machamba/ groentetuin hebben en het best aardig doen en dan toch al open staan voor deze nieuwe aanpak. We zijn nog in onderhandeling.

COP 26

Elisangela Rassul van het bedrijf Kosmoz in Maputo is 1 van de weinigen die ook actief is in Mozambique om Agroforestry van de grond te krijgen. We hadden haar lang niet gesproken en wilden haar bezoeken in Maputo. Ze wilde graag een videocall omdat ze niet in het land was. Toen we contact hadden bleek dat ze in Glasgow was om samen met anderen Mozambique te vertegenwoordigen op de COP 26. We hadden haar foto’s en een video gestuurd van onze eerste resultaten en ze was hierover heel enthousiast. Volgend jaar gaan we meer samenwerken. Via onze groene vrienden hoorden we dat ze ons project genoemd had in Glasgow.

Pech onderweg.

Vandaag, zondag 21 november waren we onderweg naar Balittoville (ZA) waar Ingrid wil wachten op haar visum. We zijn via contacten in Maputo erachter gekomen dat ze in Durban haar ‘file’ hebben vergeten op te sturen. Onderweg maakte de motor van de auto een vreemd geluid net op een plek waar je echt geen pech wil hebben. Een paar maanden terug stonden brandende tankwagens daar op de weg en werden supermarkten leeggeroofd. Met kromme tenen zijn we doorgereden totdat we stranden bij een eucalyptus plantage. Bleek dat de poelie was losgeschoten die de V-snaar aandrijft vanaf de krukas. De dynamo laadt dan de accu niet meer op en de stuurbekrachtiging wordt dan steeds minder. Bij het openen van de motorkap zag ik onderin de poelie bengelen en alle snaren voor de ventilator en dynamo hingen los. Gelukkig had Ingrid nog wat beltegoed (wisselen van sim-kaart Mozambique naar ZA) en een afsleepverzekering! Ik had een lange bout op de bodemplaat gevonden en de poelie weten vast te draaien, maar na 1 minuut rijden zat de bout weer los. Het is levensgevaarlijk om daar pech te hebben. Grote grondstof vrachtauto’s waren al weer volop aan het rijden en als er een vluchtstrook is, gebruiken ze deze om het andere verkeer ruimte te geven. Uiteindelijk bereikten we een veilige plek langs de weg waar we een paar uur hebben gewacht op de sleepwagen. We zijn afgezet bij een hotel in Richardsbay.

Maandag, 22 november: De poelie verbinding naar de krukas is beschadigd en het is nu de vraag of we de auto kunnen houden. We hebben een huurauto geregeld. Donderdag 25-11: Verkeerd onderdeel geleverd, nog steeds wachten. Wordt vervolgd. COVID? In Mozambique speelt het niet in de bush, maar in Zuid Afrika probeert men het te monitoren. Wij krijgen er niet veel van mee.

Foto’s: 1, de regentijd begint; 2 & 3 er zijn veel verschillende kikkertjes en vlinders; 4 & 5 huis zonder hypotheek; 6 dungbeatle; 7 pindaplantje; 8 isoleren bomenrijen onder de grond; 9 bananenplant met daarachter casava, moerbei, lemongras, aubergine en guava en wat bonen her en der voor stikstof.

Zaterdag, 30 oktober 2021

Waar in Nederland de Westenwind het gematigde klimaat bepaalt en veel regen brengt is het aan de Oostkust van Zuid-Mozambique iets anders. De invloed van noord of zuid maakt de week warm of koel en de regen en harde wind komt van zee maar ook uit het binnenland uit het zuidwesten. Ons huisje staat op de tweede duinenrij beschut tussen de bomen en aan de zeezijde beschermd tegen harde wind of storm met een grasdak. Aan de achterzijde op het terrein waar de Agroforestry/ het voedselbos is aangeplant is het dan wonderwel rustig. Met de zuidwestenwind is het net andersom. Gelukkig staan er veel bomen die als een windscherm werken. Om ons heen wordt veel land ‘verkocht/verpacht’. Als je googled op Techobanine harbor (dat is hier) dan is dat gelukkig van de baan. Voormalig president Guebusa was daarvoor naar China gegaan. Er zou een grote grondstofhaven komen. Net als in Djibouti zou er een ankerpunt komen voor de nieuwe Chinese zijderoute ‘One belt one road’. Men wilde koper uit Zimbabwe, kolen, cement en andere grondstoffen uit Mozambique verschepen. Het rif in de prachtige ‘Marin-reserve’ zou dan opgeblazen worden.Ook COVID speelt volgens mij een rol bij het cancelen van de haven.

De grootste verduisteringszaak van Afrika kwam voor de rechtbank in Mozambique en Avelino volgde ‘het tribunaal’ op internet. De zoon van Guabusa stond centraal als katvanger voor de verdwenen 30 miljard dollar. Het zogeheten Tunabond schandaal waarbij het geld naar Abu Dhabi zou zijn weggesluisd. In de straat van Mozambique is veel gas en banken tuinen dan in de financiering.

De lokale Mozambikanen en Zuid-Afrikaners zijn nu grond aan het zoeken om een stukje paradijs aan zee te bemachtigen. Honderden jaren oude bomen worden uit de duinen gekapt om van andere gekapte bomen (Samberi/ ironwood) daar bungalows te bouwen. Iedere keer als ik de projectontwikkelaar zie vraag ik hem om bomen terug te planten. Ook de Europese jonge mannen die voor de VN werken en hier vlakbij bungalows bouwen van het prachtige Masasa en kiaat hout vertel ik dat je op zijn minst bomen moet terug planten voor dit oude Mozambikaanse hardhout. Dat hoeft volgens hen niet omdat ze het hout geregeld hebben via een ‘contractor’. Bij het kappen van de bomen laat men soms de endomi /waterbessie boom staan.  Deze boom herinnert aan de oude walnoot bomen in Amerika met de horizontaal groeiende takken waar je zo mooi een schommel aan kan hangen.  De endomi is eigenlijk een moederboom waar heel veel biodiversiteit rondom kan groeien. Heel veel bomen hebben vruchten die de apen eten, maar deze bomen worden gekapt en de mensen klagen dat de apen hun gewassen plunderen.  

Er is een mooie cyclus hier in de natuur en ik versimpel het door te zeggen dat als je het land ieder jaar afbrand en het hoendernest en de dungbeatle roostert het niet gezonder wordt. De dungbeatle ruimt de kak op maar nu is hij er niet meer en nu komt de vlieg die met zijn pootjes de bacteriën verspreid. De biodiversiteit is hier zo bijzonder dat er dinsdag een overleg is met partijen die praten over een World heritage site hier.

Ondanks de zingende kettingzagen om ons heen gaat het goed met ons project. We zijn voor Avelino een huisje aan het bouwen en hij heeft engelengeduld met aanplanten. Stap voor stap verbeter je de grond en plant je op de wijze dat je het land regenereert door schimmels en bodenleven op te bouwen. Je groeit service planten die de planten bedienen die je later een oogst opleveren. We doen proeven met zaden voor aardappelen en dat is een uitdaging waarbij je niet weg kan gaan voor een bruiloft van familie in Zuid-Afrika zoals wij hebben gedaan. Ik merk dat ik vrij snel een boer ben geworden die zijn land niet wil verlaten.

Dieren is hier een heel speciaal hoofdstuk. Deze week kwam ik thuis aan ik liet het touw van het hek open. We zitten in ons huisje en ik hoor dichtbij geloei. Staan er 20 koeien in de tuin die door de groentetuin en het bos en achter door de bedden met jonge wortel en uien heen  denderden.  Ik was er achteraan gerend en had het hek achter geopend en het merendeel via de achterzijde eruit gejaagd. Helaas waren er 3 dames achtergebleven waarvan de jongen al de achterpoort uit waren gerend. Nu kwam het geloei van alle kanten en na nog meer ravage verlieten de laatste drie ook het terrein. Dan hebben we nog ‘monkey see, monkey do’. In de groentetuin groeien prachtige rode tomaatjes waar Ingrid en ik van zaten te snoepen. Je raadt het al, het is dus nu tijd om ze in te smeren met piri piri en elkaar in te lichten als je het gezellig wil houden. Dan hebben we nog de uitgebroken olifanten die ‘s nachts aan de voorkant van ons huis langs wandelden en aan de achterkant terugliepen. Ze hadden de groentetuin overhoop gehaald bij de chief die bij het meer op de grens van het park woont. De chief had de prachtige grote Marula boom bij zijn huis gister direct laten omzagen, ondanks dat de marula nog niet bloeit en vruchten heeft zijn gister al de marula bomen bij het paradijselijke plekje van de chief omgezaagd om te voorkomen dat de olifanten daarvoor later terugkomen. Ik ben erachter gekomen dat de mensen daar onlangs een olifant hebben opgegeten. Ik weet niet of het revanche was. In zuid Afrika was er een graf van een olifant stroper waar olifanten langs liepen en iedere keer trapten ze het overhoop. We hopen dat we voor de chief volgend jaar fishfarming op kunnen zetten. Als men druk is met iets anders wat inkomen oplevert dan wordt de rest van de natuur veel minder belast. Dan hebben we nog de vogels. Ik zag de prachtige mousebird met zijn lange getooide staart. Ingrid zei, wacht maar die ga jij helemaal niet leuk vinden. Haar vader (boswachter) had een grote hekel aan deze vogel omdat ze het fruit opaten.

Twee weken geleden was ik uitgenodigd voor de ‘dia de professores’ bij de basisschool (zie foto). Ik had een chamfuti boompje meegenomen om te planten. Dit is een voorschot op een plan voor de toekomst. We hebben diverse zaden voor hardhout bomen deze week hier in bedden geplant.

De bouw van sanitaire voorzieningen en een kas aan de achterzijde staat nog op de planning. Ingrid is heel duidelijk over goede voorzieningen voor de dames. Dus genoeg te doen om een goede trainingslocatie op te bouwen. Nu zijn het hoofdzakelijk de lokale bewoners die interesse hebben en komen werken om wat te verdienen. Het gaat om twee mannen en een vrouw waar we de cement en palen voor brengen om net als Avelino een huis te bouwen (zie foto).

Zondag, 19 september 2021

De planning bij het planten en het puzzelen welke planten elkaar ondersteunen is een dagelijkse bezigheid. Het is zoals mensen met een groentetuin weten een kunst om niet in 1 keer een heleboel sla te hebben of veel te veel bonen en tomaten. Daarbij is ons doel om gewassen te telen die inkomen genereren zoals nu voor Avelino.  Avelino en wij moesten eerst wennen aan het bij elkaar wonen en werken. Avelino is gelukkig goed opgenomen bij de lokale bewoners. Het gaat goed en hij ontpopt zich als een specialist in het aanleggen van bomenrijen in een Agroforestry systeem. De lokale chief komt af en toe op bezoek en zit dan op een stuk karton te kijken wat wij allemaal aan het doen zijn en hij is tevreden. We hebben nu twee extra werknemers, Rafael en Eteria, voor twee dagen in de week. Een stel dat actief is in de natuur en een eigen groentetuin heeft in de rietvelden. Wij zijn wederzijds nieuwsgierig hoe we de dingen aanpakken en ook dit verloopt goed. De bomenrijen leveren pas op de lange termijn iets op waardoor we actief moeten werken aan de wisselteelt tussen de bomenrijen voor de korte termijn. We hebben veel bonen (stikstofbinders) geplant om bedden voor te bereiden op andere teelt. We hebben 1400 aardappelzaadjes geplant waarvan de helft is opgekomen. Dat moet veel meer worden. Avelino ziet nu ook de potentie van deze activiteiten. Het is niet zomaar een zaadje maar door het Nederlandse bedrijf Bejo ontwikkeld F1 hybride Bio-zaad. Bejo is hiermee al actief in zeven Afrikaanse landen. Wij zoeken de grenzen op van de eenvoudige Afrikaanse manier van aanplant en klimaat gecontroleerde aanplant waarbij zonlicht, luchtvochtigheid en temperatuur worden geregeld. Er mogen nog dingen niet zo goed gaan maar uiteindelijk moet het werken voor een stukje inkomen naast andere gewassen. Een hele leuke uitdaging.

Even terug naar de bomenrijen waar serviceplanten in staan die de waardevolle bomen voor fruit, hout en noten bedienen. Deze serviceplanten zijn bananen, eucalyptus bomen, pigeonwood of een acacia. Deze planten leveren organisch materiaal om de bodem en de andere bomen te voeden. Fosfaten worden gehaald uit de verzamelde ‘struma’ /gedroogde koeienpoep wat we tot poeder stampen waardoor je minder gebruikt. We hebben diverse boompjes in kleine aantallen geplant zoals 9 litchis, 6 sinaasappels, 6 citroenen, 1 grapefruit, 2 jackfruit, 18 mangos (2 soorten) , 16 avocado, 10 moringa, 8 guava,  30 carob (zelf gezaaid en nog klein), diverse lemons, 10 cashew, 5 macadamia noot, 6 custard appel en hardhout boompjes zoals 20 pod mohogany.   Rondom deze bomen staat ananas, casava, goosberry, paprika en er moet nog van alles bij.

Van de lokale planten was de leukste verassing toen we van Eteria bambara bonen/ vejo jogo kregen. Ze groeien als een pinda onder de grond, hebben een prachtig blad en zijn heel voedingsrijk.

Nu Avelino het goed in de vingers heeft om bomenrijen te planten moeten de tussen liggende rijen voor korte termijn gewassen gevuld worden voor de zomer. Ingrid zit (gelukkig) ons achter de broek aan om hiermee meer aan de slag te gaan net als het in orde maken van fatsoenlijk sanitair om vrouwelijke kandidaten te ontvangen, die interesse hebben getoond in agroforestry. Het bestuur van de stichting helpt gelukkig mee om via fondsenwerving te kijken of we financiering rond krijgen om ons trainingscentrum verder op te bouwen. Ook voor het ontvangen van de mensen van ISET-One World is het nodig om de sanitaire voorzieningen op orde te hebben. Ingrid en ik hebben nu ook in ons huisje een toilet en wastafel die goed werken en dat maakt het allemaal een stuk leefbaarder. De decathlon pompdouche gaat in de komende maand ook vervangen worden door een echte douche en zo wordt het stap voor stap comfortabel. Ondertussen is Ingrids visum nog steeds niet rond, heeft onze auto het een paar keer begeven en verloopt de pomp voor water niet vlekkeloos. Tot nu toe was er iedere keer een oplossing en is voor wat betreft het visum geduld nog steeds een schone zaak. Hartelijke groeten uit Mozambique.   

Foto’s: een lieflijke klimplant, onze groentetuin en de eerste oogst sinds de start op 19 juni, de bomen die we hebben gekocht in Boane, mango en guava boompje, carob zaailingen in een bonenbos, zaad van de toad tree, bedden voorbereiding voor de aardappels, de woodchipper en ons huisje.

5 augustus 2021

We zijn eindelijk begonnen met planten. Dat is waarvoor we hier zijn. Het geeft een bepaalde rust waardoor het leven wat makkelijker is geworden. Ik was afgevallen van 74 naar 68 kg en kom letterlijk en figuurlijk weer bij. We zijn nu langzaam de apparatuur in orde aan het maken. We zijn aan het ontdekken wat de gewassen kan beschadigen. Gister stond er een grote groep koeien voor het hek die gelukkig niet verder konden. We willen veel sorghum planten wat ook gebruikt wordt voor vogelvoer maar gister zaten er twee grote groepen vogels lawaai te maken vanwege de overvloedige bessen in de bomen. We denken dat de apen ook onze gewassen niet met rust laten waardoor we buiten het terrein wat bananen voor de apen gaan aanplanten. Wilde varkens kunnen de groentebeden om gaan woelen. Ik zag een haas en een dijker (hertje). Bananen kun je in bananen-zakken laten groeien. De velvet aapjes zijn gelukkig bij ons in de minderheid. Deze aapjes zijn het meest vervelend en voor buitenstaanders erg grappig. Ze plukken een onrijpe banaan stoppen deze onder de arm, pakken de volgende banaan en als ze die vervolgens ook onder arm stoppen, valt de eerste en dat gaat zo een tijdje door. Bij ons zijn de samanga apen in de meerderheid. Een grotere meer donkerkleurige aap. Deze zijn rustiger en eten (tot nu toe) hoofdzakelijk bessen uit de bomen. Avelino is gelukkig in zijn element en goed in het aanplanten. Ingrid richt zich met Roger meer op de grote diversiteit van inheemse bomen die hier nog zijn en ik heb met Avelino de eerste bomen lijnen aangelegd. De Agroforestry wordt zichtbaar alhoewel de boompjes nog klein zijn.

In Afrika is nog een ander probleem en dat zijn de branden die ze heel normaal vinden. Het gaat dan bijna altijd om door mannen aangestoken gras of rietvelden. Prachtige papyrus en rietvelden soms enkele kilometers lang,gaan in vlammen op. In Europa zou dat een natuurramp zijn. Hier is het de waan van de dag. Carbon voetprint en alle hypes met geld over carbon credits zijn hier niet aan de orde. Mensen reageren met opmerkingen, tja dit is Afrika of dat wij als Europeanen met onze mooie ideeën het niet begrijpen. Echter een onderzoek bij ISET-One World wees uit dat veel vrouwen hier dit fikkie stoken ook zien als een bedreiging voor hun gewassen en mogelijkheden. We hebben hier tot overmaat van ramp een oude Portugese meneer wonen die iedere dag door jongens zijn kettingzaag laat gebruiken en dan gaat de vlam erin. Ingrid had hem gewaarschuwd om op zijn eigen terrein te blijven met vuur maar een week later fikte het natuurgebied voor onze deur. Het vuur was van zijn erf afgewandeld in onze richting. Ik was niet thuis en Ingrid heeft met Avelino een deel uit kunnen slaan.

Afgelopen weekend hebben we ISET-One World bezocht om te kijken hoe wij onze programma’s op elkaar kunnen afstemmen. Ginus een docent van Nederlandse oorsprong had een prachtig schema gemaakt van de leergangen en de planning. Als onze locatie klaar is voor cursisten laten we eerst een aantal medewerkers hier komen voor oriëntatie. Het was goed om te zien wat er wel en niet was blijven hangen van onze activiteiten in voorgaande jaren. Wordt vervolgd. Hierna zijn we naar Namaacha gereden waar Avelino nog huisraad had opgeslagen. Dit hebben we meegenomen en vervolgens zijn we planten gaan kopen in Boane. Met een hele volle auto zijn we thuis gekomen en de afgelopen dagen hebben we weer volop geplant.

27 juni 2021

Het was even stil op het blog maar er is veel gebeurd. Hier is de lijst met activiteiten:

  • We hebben reserveonderdelen kunnen regelen voor de solarpomp (nieuwe rotators) en riemen voor de woodchipper. Dit is in Mozambique niet iets wat je zo online kan bestellen waardoor ik heel blij ben dat het gelukt is;
  • Avelino woont sinds kort bij ons. Vanwege beperkte financiële middelen heeft hij een eigen ‘campsite’ met geïmproviseerde douche en water- en kookvoorziening. Wij hebben met hem een tent opgezet op een plateau met sandbags. Van oude dakplaten heeft hij een doucheruimte gemaakt. Verder hebben we een gasstel, eten en water geregeld. Hij is er blij mee. Wij zijn zelf zo begonnen wat helpt. De lokale mensen zien het ook. Het kost wat moeite met ‘ik vertrek dips’ maar nu we ons leven inrichten als een ‘proof of concept’ merken we dat de interesse groeit.
  • De afgelopen week hebben we een nieuw waterpunt laten maken en na 3 maanden is het gelukt! We hebben water!!
  • De solarpomp werkt ook nog eens goed naar ons huisje wat 150 meter verderop ligt en 12 meter hoger. Avelino heeft samen met mij gekeken hoe de werkers improviseerden om een kapotte pijp weer passend te maken. we hebben veel geleerd hoe je de watervoorziening kunt regelen.
  • Tijdens onze afwezigheid is 3 ha land afgebrand aan de achterzijde waarvan 3/4 ha op ons deel. Ook waren kabels en pijp van de pomp gesmolten. Toen we terug waren kwam de chief en bewaker David direct vragen of alles goed was met ons…… De brand begon bij de Lapa lapa palm waar men bier van maakt en daarbij de stam in brand steekt.
  • een groep van de Universiteit ISET- One World is op bezoek geweest. We hebben elkaar ontmoet in Ponta d’Oura en hierna hebben wij een rondleiding geregeld bij de kwekerij van Gordon die heel veel inheemse bomen kweek. Het was een succes en krijgt een vervolg. De Universiteit start in september met een nieuwe duurzaamheidscursus. Deze leergang is ondertekend door de Minister van onderwijs en wij gaan daar in mee liften.
  • Begin juni hebben we ook onze zonne-energie bij ons huisje aan het draaien en heb ik nog reservepanelen voor het trainingslocatie aan de achterzijde. Je betaalt een derde aan invoerbelasting wat het moeilijk maakt.
  • Er wordt nu een garage/ werkplaats gebouwd aan de achterzijde voor de woodchipper die we van de kweker Gordon over hebben kunnen nemen. Verder hebben we hand- plantmachines en accu apparatuur. Heel veel dank aan de protestantse kerkgemeenschap in Groesbeek en Heumen die ons op regelmatige basis hebben gesteund en nog steunen. Vrienden, familie en individuele supporters uit onverwachtse hoek in Nijmegen en Malden zijn wij zeer dankbaar voor financiële steun en vertrouwen. Ook mensen van Zen.nl hebben ons op de kaart gezet en ondersteund. Top!!! ‘De kop is eraf’ en het gevoel is alleen maar sterker geworden dat dit goed gaat komen.

Ingrid’s visum is nog niet rond en daar gaan we de komende week mee verder. President Ramapossa heeft de grenzen nog niet gesloten maar de COVID aantallen in Zuid Afrika stijgen.

Er waren nog olifanten langs gekomen. Deze waren uit het park gewandeld. Zie de foto’s van de voetprint op onze oprit.

Update mei: De ceremonie.

In de maand mei was ik voor de locale ceremonie uitgenodigd. Aan ons faciliteringsbedrijfje werd gevraagd om een bijdrage te leveren. Wij waren welkom bij de ceremonie ter ere van de voorouders dat volgens de organisatoren bij het enige 5 sterren hotel in de wijde omgeving White Pearl zou plaatsvinden. Ingrid was inmiddels ongewild uit het land en ik zat zonder auto in de bush en regelde heel Afrikaans al wandelend mijn zaken. Wij waren uitgenodigd door Fusi en Julia twee leden van de Tembe familie waar alle chiefs toe behoren. Vrijdagochtend was ik via het strand daar naar toe gelopen. Bij white Pearl zat een meneer in pak mij verbaasd aan te kijken toen ik via het strand binnen kwam wandelen. Zij wisten niets van een ceremonie. Er was wel eens naar gevraagd maar dit was nooit bevestigd. Ik kon een lift krijgen achterop het bakkie van het hotel omdat een personeelslid met malaria naar het ziekenhuis moest. De bewoners keken verbaasd dat de mulungu/ witte man nu zelf een boleo/ lift nam. Ik liet mij afzetten bij een winkeltje waar ze brood verkochten en daar liep Julia. Ik vertelde Julia dat ik bij het hotel was voor de ceremonie. Julia zei dat het gewijzigd was en of ik de tent niet gezien langs het zandpad naar ons huisje? Ik zei, nee ik ben via het strand gekomen. Julia zei dat zij die kant uit zou lopen. Na het kopen van brood hobbelde ik er achteraan. Julia stond met een vrouw te praten en zei dat ik door moest lopen en de tent zou zien en inderdaad verderop langs het bospad stond op een open stuk een kleine ‘circustent ‘waar zes vrouwen zaten te koken. Ik vroeg waar de mannen waren en wanneer de ceremonie begint. Die domme buitenlandse mulungu snapte er ook helemaal niks van. Iemand uit het dorp krijgt namelijk het seintje van een voorouder wanneer het begint en daar wacht iedereen op. Dan komen eerst de officiele vertegenwoordigers bijeen en daarna begint het. Ik ben maar weer naar huis gelopen. Wat denk je, vrijdagmiddag 5 uur tromgeroffel. Het was een half uur lopen bij mij vandaan maar de wind kwam uit de richting van de tent en kennelijk had iemand een seintje gekregen om de rest van de voorouders op te trommelen. Ik ben de volgende dag gaan kijken en omdat het had geregend was ik pas rond 12 uur gegaan. Nu waren er meer dan 100 mensen bij de tent en ik mocht plaats nemen naast de chiefs. Ik was de enige mulungu en kreeg een ereplaats. Diverse mensen spraken hun waardering uit dat ik was gekomen. David de neef van de lokale chief en Roger de rasta man die ons grasdak had gemaakt kwamen direct naar mij toe om het geheel uit te leggen. De dansen, de speciale trommels en zang waren prachtig en meeslepend vooral omdat de leading lady steeds mensen uit de gemeenschap vragen ging stellen over de tegenslagen, armoede en problemen en iedereen ter verantwoording riep om sterk en positief te zijn en elkaar te steunen. Zij had een speciale functie waarvan ik de naam kwijt ben. Zij knielde voor de chiefs maar er was geen onderdanigheid. Ze keek ze strak aan en riep hun ter verantwoording om de gemeenschap te steunen. Aan mij werd gevraagd wat ik vond van hun gebruik en ze hadden mij geadviseerd om ‘Kanimambu’ te zeggen wat ‘bedankt’ betekent in het shangaan en ik moest dan wat geld in de danscirkel te leggen. Zo gezegd zo gedaan. Er werd een spies voor mij neer geprikt vol met vlees. Er waren namelijk 2 koeien geslacht en ondank dat ik minder vlees eet was het heerlijk. Het was veel maar ik mocht het niet meenemen want dan zou ik een ongeluk krijgen. Het was gemeenschapsvlees en als ik het niet op kon dan moest ik het voor iemand anders in de aarde prikken wat ik heb gedaan. Er werd tussendoor gebeden voor de voorouders en de gemeenschap. Ik heb het lokale lapa lapa bier gedronken en dat is allemaal goed afgelopen. Het was een bijzondere ervaring om getuige te zijn hoe men de kracht van de gemeenschap weet te stimuleren.

Zaterdag, 29 mei 2021.

Sorry voor de lange stilte. Mijn laptop is gecrasht en niet te repareren. Voor de buitenwereld ben je dan verdwenen als je in de bush zit. Ook zaten we zonder water. De motor van de de solarpomp draaide als een zonnetje maar de spiraalvormige schroef sleet door het fijne zand binnen enkele minuten zoveel ruimte in zijn omhulsel dat de toevoer van water stopte. Ook was de bron ingestort door het fijne zand. Op 17 meter diepte hadden we 7 meter water maar in 1 keer was dit nog maar 2 meter. Ik zal jullie alle details besparen maar je leert snel. We zijn nu dan ook 1 week in Zuid Afrika om van alles te regelen. Ik heb een oude laptop van een hele aardige buurman gekregen! Voor de pomp zijn de schroeven besteld en binnen. Ook betalingen zijn in Mozambique gecompliceerd. Het is dus heel fijn dat Zuid Afrika voor ons bereikbaar is. Als we in het noorden van Mozambique hadden gezeten waren veel problemen niet op te lossen als je geen grote organisatie achter je hebt. Het contrast tussen arm en rijk is langs de kust groot. Zo kwam er een jongen ‘s morgens voor ons werken die wiebelig op zijn benen stond. Dan blijkt dat hij twee dagen nauwelijks had gegeten. Je maakt dan ontbijt, lunch en geeft hem wat eten mee. Je eigen voorraad is ook beperkt dus je moet constant een balans vinden. Gister in Durban ging ik naar de vertaler (Engels – Portugees) om Ingrid’s Police Clearance op te halen. Het was vlak bij de Universiteit waar goed geklede jongeren rond lopen maar binnen enkele minuten komen er meerdere mensen in lompen op je af die op straat leven. Wij noemen ze zwervers. De vertaler liet mij niet binnen en deed alles via het hek. Ik moest dus duidelijk tegen die man ‘de zwerver’ zeggen dat ik een persoonlijk gesprek had met die meneer waar hij niet bij moest gaan staan en dat ik daarna bij hem zou komen. Je bent geneigd om te zeggen dat je lastig wordt gevallen. Toen ik klaar was had ik kort een gesprek met ‘de zwerver’ en je geeft een kleinigheidje maar dat is nog geen vis of een hengel. Het maakt je een beetje moedeloos ondanks de glimlach van de man. Ik weet dan weer waarom wij in Mozambique met Agroforestry werken, omdat we dan wel die hengel kunnen geven en dat brengt me weer daar waar we mee bezig zijn.

Donderdag, 4 april 2021

Wat gaat de tijd toch snel! De meest bijzondere updates om te delen zijn dat wij een APA overleg hebben gehad met het ministerie van milieu over herbebossing. Daarnaast hebben we ook gesproken met de directeur van de lokale basisschool over het planten van bomen met de kinderen die daar naar school gaan. Het is nog enorm aftasten, maar ervaren dit als positieve ontwikkelingen. Tot slot verwachten wij onze collega volgende week te mogen ontvangen, waarbij zijn komst eigenlijk geen week te vroeg komt.

Terwijl onze toilet de komende weken nog even de bushbush blijft, bouwen wij ook in april door aan onze basis. Maar het huis staat in ieder geval! Hieronder een drietal foto’s met een korte impressies van hoe lokaal gras ons huis is gaan vormen. We hebben jullie beloofd elke maand een nieuwsbrief te sturen, maar hopen dat deze update via de website even voldoende is in april. Een aantal apparaten zijn stuk en de mogelijkheden om deze producten te vervangen of laten repareren zijn enorm beperkt.

We kijken ernaar uit jullie snel weer van een update te voorzien.

Zondag, 14 februari 2021

Check check, dubbelcheck. Ik kreeg een telefoontje van een dame die zei dat ze mijn visum aan het afronden was en ze vroeg op welke rekening ik het geld (ongeveer 300 euro) ging storten. Gelukkig wist ik dat en ik zei op de rekening van het consulaat bij Nedbank in Durban. Ingrid vertrouwde het niet en zei dat het een scam kon zijn. Het was een mooie reden om bij het consulaat te vragen naar de stand van zaken. Ik had een Zuid-Afrikaans telefoonnummer van de dame. Bij het consulaat kenden ze het nummer niet en bleek het inderdaad niet te kloppen. We werden weer door dezelfde meneer goed geholpen en ik mocht een foto maken van het aanvraagdocument wat men vanuit Durban naar Maputo had gestuurd. Die avond heb ik deze foto naar de lawyer Yonice in Maputo geappt. Zij reageerde verbaasd en zei dat het niet klopte omdat ons bedrijf Harmonergy LDA nu de naam Ingrid de Souza had en dat zou volgens haar niet goed komen. Dan maar weer een vierde bezoek aan het consulaat en daar was nu een andere meneer die heel kordaat zag dat het inderdaad niet klopte en hij markeerde op diverse documenten de naam Harmonergy LDA en maandag zou men direct de fout herstellen.

Engelengeduld en ik ga pas weer bloggen als het visum binnen is anders wordt dit de ‘never ending story’

donderdag, 28 januari 2021

De 4 documenten zijn vertaald en bij het consulaat in Durban is alles goedgekeurd en opgestuurd naar Maputo. De wachttijd voor een werkvisum is normaal 2 weken, maar wat is normaal in deze tijd… Ondertussen verzamel ik zaden en ditmaal van palmbomen om de eenvoudige reden dat die hier zijn. Ook heb ik zaad van een diep paarse dragonfruit die heerlijk smaakt en heel goed is te gebruiken voor smoothies.

Wat ik nog niet had verteld is dat ik met ons aankomende leven in Mozambique ben gestopt als voorzitter bij reNature Foundation. Bestuurslid Jacqueline Smit heeft het voorzitterschap overgenomen. Jacqueline is een vooraanstaande dame in het bedrijfsleven met meerdere adviesfuncties. Via mijn vrienden bij Zen.nl heb ik een zeer geschikte kandidaat voor het bestuur gevonden, namelijk Chris van den Haak. Chris is partner bij BDO in Arnhem en zeer capabel om de snel groeiende organisatie van dienst te zijn. Een interessante leerzame tijd waarin de liefde voor de natuur het wederzijds vertrouwen steeds weer hielp. Succes reNature!

donderdag, 14 januari 2021

Maandag was het bezoek aan het consulaat boven verwachting verlopen. Rustig en duidelijk werd aan mij uitgelegd dat zij voor mij het werkvisum kunnen regelen als ik aan de 12 criteria voldoe. Ook moeten de 4 Engelstalige documenten in het Portugees worden vertaald en 1 formulier nog wat worden aangepast. Ik kreeg een telefoonnummer van meneer José die de documenten kan vertalen. En daar ben ik vandaag naar toe gereden en begin volgende week is het klaar en kan ik gelijk alles indienen bij het consulaat. Zo leuk als iets lukt! Als je naar de natuur kijkt op het gebied van voedselvoorziening en natuurlijke processen dan lukt er meer dan in dit proces. Ik ben vanaf oktober bezig om dit geregeld te krijgen en dat is meer dan honderd dagen inclusief COVID gedoe en feestdagen. Aardappels en uien nemen honderd dagen. Het verschil is dat het eerste geld kost en de gewassen geld opleveren, tenminste als de mensen waarderen dat er extra moeite wordt gedaan om de bodem in leven te houden en niet tien keer gif spuit voor de mooie buitenkant en supermarkt aanbiedingen. Ik dwaal af. Nog iets heel anders, vandaag heb ik alles voor off-grid zonne-energie gekocht! Ik had al een lithium batterij (32 kg) gekocht en vandaag de rest.

De verbinding/ netwerk ik slecht. Ik stop er maar mee. Volgende week meer.

zondag, 10 januari 2021

Gelukkig Nieuwjaar! In het nieuwe jaar was het niet anders dan in 2020. Ze hebben mijn naam verkeerd geschreven op de werkvergunning die half december was afgegeven. Op 9 januari hebben ze het verbeterd. Morgen naar het consulaat in Durban. Mozambique blijft een serieuze uitdaging. Berichten over dat de schappen in de winkels leeg zijn in Maputo betekent des te meer dat er gezond geteeld moet worden. Avelino ziet het plantseizoen aan zich voorbij gaan. Ik heb mooie zaden geregeld maar de regentijd loopt af. Ook op de Universiteit is alles vertraagd. We zitten nu in het huisje van Ingrid en dat lijkt prachtig, maar schijn bedriegt. Het contrast met mensen die op straat leven en rond zwerven is akelig en zorgelijk. Ik hoor morgen meer. Welterusten.

Kerst 2020

Eerste kerstdag in Hillcrest Zuid Afrika. Het is allemaal iets anders gegaan. Een kapotte auto en toen ik na de eerste nacht wakker werd op de boerderij van familie in Ixopo in het Drakensberg gebied kon ik mijn arm niet meer optillen en ging ik maar rondkijken op de boerderij. Een hele andere wereld waar 200.000 kilo aardappels werden gerooid, veel lokale mensen nog werk hebben omdat ze deze niet willen vervangen door machines. 6000 sinaasappel en citroen bomen, Friese koeien, eucalyptus bomen en een stuk met jonge avocado aanplant voor de Europese markt die de koeien gaan vervangen. Dit allemaal opgebouwd na 200 jaar familie traditie. Totaal anders dan waar wij mee aan de slag gaan en heel goed om kennis mee te maken. Het Zuid Afrika waar regelmatig boeren worden vermoord (ook de buurman) en de rest van de wereld nauwelijks over rept maar ook waar lokale bewoners nog niet zo lang elektriciteit hebben en met een flatscreen en smartphone aangeven dat zij echt niet de sores willen waar die boer mee dealt. Patronen die niet doorbroken lijken te worden. Tja wat gaan wij dan doen. Nou dat weet ik gelukkig wel. Van onderaf een proof of concept maken met jonge mensen en andere patronen ontwikkelen waarbij zij de kans krijgen om te groeien naar een middelgroot boerenbedrijf, maar dat is verre van de omvang van de net omschreven boerderij en niet te vergelijken. Ik praat dan over bedrijfjes die groeien van 2 tot 12 hectare en vele zullen met 4 hectare het al druk genoeg hebben met regeneratieve agroforestry en producten. Ik kan niet wachten! Dat hoeft hopelijk niet meer zolang. Dinsdag ga ik met mijn papierwerk naar het Mozambikaanse consulaat in Durban voor mijn werkvisum en dan eindelijk naar Mozambique!!!!

Ondertussen ontmoet ik interessante mensen met bomen in hun tuinen waar ik zaad van wil hebben, maak ik foto’s van bomen die perfect timmerhout opleveren, o.a. de greyvillea robusta, noteer ik hoe ik het moet drogen en verwerken op mijn 70ste ha ha.

Niet echt een kerstverhaal maar wel met hoop voor de toekomst. Ik ben Ingrid en de familie dankbaar dat we deze mogelijkheden hier hebben.

7 december 2020

Afgelopen vrijdag bracht ik Ingrid naar Schiphol en kreeg ik apps dat ik in de krant stond. Grappig, we waren zo druk met pakken dat ik er niet meer bij stil heb gestaan dat Claudia Fitsch mij had geïnterviewd voor de Gelderlander waar het vooral ging over hoe ik van politieman kon veranderen in een boer in Afrika. Ook een week van ruimte maken in huis met marktplaats, kringloop, DAR en je realiseren hoeveel aanbod van mooie spullen we in Nederland hebben. Uiteindelijk een heel pijnlijk verlies van een dierbare die net met pensioen was, die door corona op de IC was gekomen en waarbij het fataal werd. Dit dreunt na en laat je zien hoe onvoorspelbaar en oneerlijk het kan zijn. Een heel ander afscheid van mijn hardloopclub waar mensen met hele diverse achtergronden bij elkaar zijn gekomen en waarbij we elkaar steeds beter hebben leren kennen waardoor het veel meer werd dan alleen een hardloopclub. Het was een soort estafette omdat iedereen op verschillende plekken met kleine groepjes (4 of minder) aan het rennen was en ik hen opzocht. Ik zal hen ook missen. Zondag heb ik mee gekeken bij een Zoom meeting waar een studente van de HAS hogeschool in Den Bosch een rekentool voor voedselbossen presenteerde die ze verder ontwikkelen. Ik ben onder de indruk hoe de duurzame ontwikkeling ook hier voet aan de grond krijgt. Heel hoopvol. De HAS doet zijn naam Applied Science eer aan. Wat een week. Donderdag PCR-test. Zaterdag vliegen ——————->

24 november 2020

We hebben de reis geboekt via Zuid Afrika. Ingrid vertrekt 4 december en ik een week later in de hoop dat alle papieren dan voor het verblijf in Mozambique rond zijn. Reizen is niet meer vanzelfsprekend. De Covid-PCR test is geboekt. Reizen voelt weer als iets bijzonders zoals het vroeger was.

Het is alweer 2,5 week terug toen we een fantastisch afscheid hadden met onze zielsverwanten bij Kiemkracht64 in Malden. Afscheid nemen is dan moeilijk vooral omdat in Nederland ook hele mooie dingen gebeuren.

10 november 2020

Hier is het blognieuws van ons, Ingrid en Elsard. Wij gaan dit om de twee weken aanvullen. Wij worden door het bestuur, Pieter, Sef en Niels in Nederland ondersteund in Mozambique. Het plan is dat wij over twee weken gaan afreizen. We zijn aan het puzzelen of we via Zuid Afrika reizen of rechtstreeks naar Maputo gaan. We laten het weten.

Om ons heen zijn er prachtige ontwikkelingen gaande. Kijk maar eens bij vrienden van ons op https://www.hoflebensberg.de/ en hun crowdfunding campagne. Zij hebben twee jaar geleden (toen nog verbonden aan de HAS-hogeschool) bij Vught een voedselbos aangelegd: https://denfoodbosch.org/ Ook in Nederland zijn velen actief waarbij deze groep data gaat verzamelen over de opbrengst: https://voedseluithetbos.nl/

Er komt steeds meer werk in een nieuwe landbouw en we kunnen onze eigen paradijsjes bouwen.

Het kan!!

2 thoughts on “Blog

  1. Hallo Ingrid en Elsard,

    Als het goed is zijn jullie onderweg of bijna.. Ik wens jullie een hele goede reis. Toch wel spannend lijkt het me ook. Een goede start.
    Ik vul mijn emailadres in om jullie te volgen.

    Liked by 1 person

    1. Hallo Liesbeth
      Dank je. Ja de reis is eindelijk gepland op 4 en 12 december. We gaan de blog om de 2 weken aanvullen.
      Groetjes nog even uit Groesbeek en nogmaals bedankt voor het leuke afscheid en de hagelslag 🙂

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s