Blog

Zondag, 19 september 2021

De planning bij het planten en het puzzelen welke planten elkaar ondersteunen is een dagelijkse bezigheid. Het is zoals mensen met een groentetuin weten een kunst om niet in 1 keer een heleboel sla te hebben of veel te veel bonen en tomaten. Daarbij is ons doel om gewassen te telen die inkomen genereren zoals nu voor Avelino.  Avelino en wij moesten eerst wennen aan het bij elkaar wonen en werken. Avelino is gelukkig goed opgenomen bij de lokale bewoners. Het gaat goed en hij ontpopt zich als een specialist in het aanleggen van bomenrijen in een Agroforestry systeem. De lokale chief komt af en toe op bezoek en zit dan op een stuk karton te kijken wat wij allemaal aan het doen zijn en hij is tevreden. We hebben nu twee extra werknemers, Rafael en Eteria, voor twee dagen in de week. Een stel dat actief is in de natuur en een eigen groentetuin heeft in de rietvelden. Wij zijn wederzijds nieuwsgierig hoe we de dingen aanpakken en ook dit verloopt goed. De bomenrijen leveren pas op de lange termijn iets op waardoor we actief moeten werken aan de wisselteelt tussen de bomenrijen voor de korte termijn. We hebben veel bonen (stikstofbinders) geplant om bedden voor te bereiden op andere teelt. We hebben 1400 aardappelzaadjes geplant waarvan de helft is opgekomen. Dat moet veel meer worden. Avelino ziet nu ook de potentie van deze activiteiten. Het is niet zomaar een zaadje maar door het Nederlandse bedrijf Bejo ontwikkeld F1 hybride Bio-zaad. Bejo is hiermee al actief in zeven Afrikaanse landen. Wij zoeken de grenzen op van de eenvoudige Afrikaanse manier van aanplant en klimaat gecontroleerde aanplant waarbij zonlicht, luchtvochtigheid en temperatuur worden geregeld. Er mogen nog dingen niet zo goed gaan maar uiteindelijk moet het werken voor een stukje inkomen naast andere gewassen. Een hele leuke uitdaging.

Even terug naar de bomenrijen waar serviceplanten in staan die de waardevolle bomen voor fruit, hout en noten bedienen. Deze serviceplanten zijn bananen, eucalyptus bomen, pigeonwood of een acacia. Deze planten leveren organisch materiaal om de bodem en de andere bomen te voeden. Fosfaten worden gehaald uit de verzamelde ‘struma’ /gedroogde koeienpoep wat we tot poeder stampen waardoor je minder gebruikt. We hebben diverse boompjes in kleine aantallen geplant zoals 9 litchis, 6 sinaasappels, 6 citroenen, 1 grapefruit, 2 jackfruit, 18 mangos (2 soorten) , 16 avocado, 10 moringa, 8 guava,  30 carob (zelf gezaaid en nog klein), diverse lemons, 10 cashew, 5 macadamia noot, 6 custard appel en hardhout boompjes zoals 20 pod mohogany.   Rondom deze bomen staat ananas, casava, goosberry, paprika en er moet nog van alles bij.

Van de lokale planten was de leukste verassing toen we van Eteria bambara bonen/ vejo jogo kregen. Ze groeien als een pinda onder de grond, hebben een prachtig blad en zijn heel voedingsrijk.

Nu Avelino het goed in de vingers heeft om bomenrijen te planten moeten de tussen liggende rijen voor korte termijn gewassen gevuld worden voor de zomer. Ingrid zit (gelukkig) ons achter de broek aan om hiermee meer aan de slag te gaan net als het in orde maken van fatsoenlijk sanitair om vrouwelijke kandidaten te ontvangen, die interesse hebben getoond in agroforestry. Het bestuur van de stichting helpt gelukkig mee om via fondsenwerving te kijken of we financiering rond krijgen om ons trainingscentrum verder op te bouwen. Ook voor het ontvangen van de mensen van ISET-One World is het nodig om de sanitaire voorzieningen op orde te hebben. Ingrid en ik hebben nu ook in ons huisje een toilet en wastafel die goed werken en dat maakt het allemaal een stuk leefbaarder. De decathlon pompdouche gaat in de komende maand ook vervangen worden door een echte douche en zo wordt het stap voor stap comfortabel. Ondertussen is Ingrids visum nog steeds niet rond, heeft onze auto het een paar keer begeven en verloopt de pomp voor water niet vlekkeloos. Tot nu toe was er iedere keer een oplossing en is voor wat betreft het visum geduld nog steeds een schone zaak. Hartelijke groeten uit Mozambique.   

(foto’s volgen)

5 augustus 2021

We zijn eindelijk begonnen met planten. Dat is waarvoor we hier zijn. Het geeft een bepaalde rust waardoor het leven wat makkelijker is geworden. Ik was afgevallen van 74 naar 68 kg en kom letterlijk en figuurlijk weer bij. We zijn nu langzaam de apparatuur in orde aan het maken. We zijn aan het ontdekken wat de gewassen kan beschadigen. Gister stond er een grote groep koeien voor het hek die gelukkig niet verder konden. We willen veel sorghum planten wat ook gebruikt wordt voor vogelvoer maar gister zaten er twee grote groepen vogels lawaai te maken vanwege de overvloedige bessen in de bomen. We denken dat de apen ook onze gewassen niet met rust laten waardoor we buiten het terrein wat bananen voor de apen gaan aanplanten. Wilde varkens kunnen de groentebeden om gaan woelen. Ik zag een haas en een dijker (hertje). Bananen kun je in bananen-zakken laten groeien. De velvet aapjes zijn gelukkig bij ons in de minderheid. Deze aapjes zijn het meest vervelend en voor buitenstaanders erg grappig. Ze plukken een onrijpe banaan stoppen deze onder de arm, pakken de volgende banaan en als ze die vervolgens ook onder arm stoppen, valt de eerste en dat gaat zo een tijdje door. Bij ons zijn de samanga apen in de meerderheid. Een grotere meer donkerkleurige aap. Deze zijn rustiger en eten (tot nu toe) hoofdzakelijk bessen uit de bomen. Avelino is gelukkig in zijn element en goed in het aanplanten. Ingrid richt zich met Roger meer op de grote diversiteit van inheemse bomen die hier nog zijn en ik heb met Avelino de eerste bomen lijnen aangelegd. De Agroforestry wordt zichtbaar alhoewel de boompjes nog klein zijn.

In Afrika is nog een ander probleem en dat zijn de branden die ze heel normaal vinden. Het gaat dan bijna altijd om door mannen aangestoken gras of rietvelden. Prachtige papyrus en rietvelden soms enkele kilometers lang,gaan in vlammen op. In Europa zou dat een natuurramp zijn. Hier is het de waan van de dag. Carbon voetprint en alle hypes met geld over carbon credits zijn hier niet aan de orde. Mensen reageren met opmerkingen, tja dit is Afrika of dat wij als Europeanen met onze mooie ideeën het niet begrijpen. Echter een onderzoek bij ISET-One World wees uit dat veel vrouwen hier dit fikkie stoken ook zien als een bedreiging voor hun gewassen en mogelijkheden. We hebben hier tot overmaat van ramp een oude Portugese meneer wonen die iedere dag door jongens zijn kettingzaag laat gebruiken en dan gaat de vlam erin. Ingrid had hem gewaarschuwd om op zijn eigen terrein te blijven met vuur maar een week later fikte het natuurgebied voor onze deur. Het vuur was van zijn erf afgewandeld in onze richting. Ik was niet thuis en Ingrid heeft met Avelino een deel uit kunnen slaan.

Afgelopen weekend hebben we ISET-One World bezocht om te kijken hoe wij onze programma’s op elkaar kunnen afstemmen. Ginus een docent van Nederlandse oorsprong had een prachtig schema gemaakt van de leergangen en de planning. Als onze locatie klaar is voor cursisten laten we eerst een aantal medewerkers hier komen voor oriëntatie. Het was goed om te zien wat er wel en niet was blijven hangen van onze activiteiten in voorgaande jaren. Wordt vervolgd. Hierna zijn we naar Namaacha gereden waar Avelino nog huisraad had opgeslagen. Dit hebben we meegenomen en vervolgens zijn we planten gaan kopen in Boane. Met een hele volle auto zijn we thuis gekomen en de afgelopen dagen hebben we weer volop geplant.

27 juni 2021

Het was even stil op het blog maar er is veel gebeurd. Hier is de lijst met activiteiten:

  • We hebben reserveonderdelen kunnen regelen voor de solarpomp (nieuwe rotators) en riemen voor de woodchipper. Dit is in Mozambique niet iets wat je zo online kan bestellen waardoor ik heel blij ben dat het gelukt is;
  • Avelino woont sinds kort bij ons. Vanwege beperkte financiële middelen heeft hij een eigen ‘campsite’ met geïmproviseerde douche en water- en kookvoorziening. Wij hebben met hem een tent opgezet op een plateau met sandbags. Van oude dakplaten heeft hij een doucheruimte gemaakt. Verder hebben we een gasstel, eten en water geregeld. Hij is er blij mee. Wij zijn zelf zo begonnen wat helpt. De lokale mensen zien het ook. Het kost wat moeite met ‘ik vertrek dips’ maar nu we ons leven inrichten als een ‘proof of concept’ merken we dat de interesse groeit.
  • De afgelopen week hebben we een nieuw waterpunt laten maken en na 3 maanden is het gelukt! We hebben water!!
  • De solarpomp werkt ook nog eens goed naar ons huisje wat 150 meter verderop ligt en 12 meter hoger. Avelino heeft samen met mij gekeken hoe de werkers improviseerden om een kapotte pijp weer passend te maken. we hebben veel geleerd hoe je de watervoorziening kunt regelen.
  • Tijdens onze afwezigheid is 3 ha land afgebrand aan de achterzijde waarvan 3/4 ha op ons deel. Ook waren kabels en pijp van de pomp gesmolten. Toen we terug waren kwam de chief en bewaker David direct vragen of alles goed was met ons…… De brand begon bij de Lapa lapa palm waar men bier van maakt en daarbij de stam in brand steekt.
  • een groep van de Universiteit ISET- One World is op bezoek geweest. We hebben elkaar ontmoet in Ponta d’Oura en hierna hebben wij een rondleiding geregeld bij de kwekerij van Gordon die heel veel inheemse bomen kweek. Het was een succes en krijgt een vervolg. De Universiteit start in september met een nieuwe duurzaamheidscursus. Deze leergang is ondertekend door de Minister van onderwijs en wij gaan daar in mee liften.
  • Begin juni hebben we ook onze zonne-energie bij ons huisje aan het draaien en heb ik nog reservepanelen voor het trainingslocatie aan de achterzijde. Je betaalt een derde aan invoerbelasting wat het moeilijk maakt.
  • Er wordt nu een garage/ werkplaats gebouwd aan de achterzijde voor de woodchipper die we van de kweker Gordon over hebben kunnen nemen. Verder hebben we hand- plantmachines en accu apparatuur. Heel veel dank aan de protestantse kerkgemeenschap in Groesbeek en Heumen die ons op regelmatige basis hebben gesteund en nog steunen. Vrienden, familie en individuele supporters uit onverwachtse hoek in Nijmegen en Malden zijn wij zeer dankbaar voor financiële steun en vertrouwen. Ook mensen van Zen.nl hebben ons op de kaart gezet en ondersteund. Top!!! ‘De kop is eraf’ en het gevoel is alleen maar sterker geworden dat dit goed gaat komen.

Ingrid’s visum is nog niet rond en daar gaan we de komende week mee verder. President Ramapossa heeft de grenzen nog niet gesloten maar de COVID aantallen in Zuid Afrika stijgen.

Er waren nog olifanten langs gekomen. Deze waren uit het park gewandeld. Zie de foto’s van de voetprint op onze oprit.

Update mei: De ceremonie.

In de maand mei was ik voor de locale ceremonie uitgenodigd. Aan ons faciliteringsbedrijfje werd gevraagd om een bijdrage te leveren. Wij waren welkom bij de ceremonie ter ere van de voorouders dat volgens de organisatoren bij het enige 5 sterren hotel in de wijde omgeving White Pearl zou plaatsvinden. Ingrid was inmiddels ongewild uit het land en ik zat zonder auto in de bush en regelde heel Afrikaans al wandelend mijn zaken. Wij waren uitgenodigd door Fusi en Julia twee leden van de Tembe familie waar alle chiefs toe behoren. Vrijdagochtend was ik via het strand daar naar toe gelopen. Bij white Pearl zat een meneer in pak mij verbaasd aan te kijken toen ik via het strand binnen kwam wandelen. Zij wisten niets van een ceremonie. Er was wel eens naar gevraagd maar dit was nooit bevestigd. Ik kon een lift krijgen achterop het bakkie van het hotel omdat een personeelslid met malaria naar het ziekenhuis moest. De bewoners keken verbaasd dat de mulungu/ witte man nu zelf een boleo/ lift nam. Ik liet mij afzetten bij een winkeltje waar ze brood verkochten en daar liep Julia. Ik vertelde Julia dat ik bij het hotel was voor de ceremonie. Julia zei dat het gewijzigd was en of ik de tent niet gezien langs het zandpad naar ons huisje? Ik zei, nee ik ben via het strand gekomen. Julia zei dat zij die kant uit zou lopen. Na het kopen van brood hobbelde ik er achteraan. Julia stond met een vrouw te praten en zei dat ik door moest lopen en de tent zou zien en inderdaad verderop langs het bospad stond op een open stuk een kleine ‘circustent ‘waar zes vrouwen zaten te koken. Ik vroeg waar de mannen waren en wanneer de ceremonie begint. Die domme buitenlandse mulungu snapte er ook helemaal niks van. Iemand uit het dorp krijgt namelijk het seintje van een voorouder wanneer het begint en daar wacht iedereen op. Dan komen eerst de officiele vertegenwoordigers bijeen en daarna begint het. Ik ben maar weer naar huis gelopen. Wat denk je, vrijdagmiddag 5 uur tromgeroffel. Het was een half uur lopen bij mij vandaan maar de wind kwam uit de richting van de tent en kennelijk had iemand een seintje gekregen om de rest van de voorouders op te trommelen. Ik ben de volgende dag gaan kijken en omdat het had geregend was ik pas rond 12 uur gegaan. Nu waren er meer dan 100 mensen bij de tent en ik mocht plaats nemen naast de chiefs. Ik was de enige mulungu en kreeg een ereplaats. Diverse mensen spraken hun waardering uit dat ik was gekomen. David de neef van de lokale chief en Roger de rasta man die ons grasdak had gemaakt kwamen direct naar mij toe om het geheel uit te leggen. De dansen, de speciale trommels en zang waren prachtig en meeslepend vooral omdat de leading lady steeds mensen uit de gemeenschap vragen ging stellen over de tegenslagen, armoede en problemen en iedereen ter verantwoording riep om sterk en positief te zijn en elkaar te steunen. Zij had een speciale functie waarvan ik de naam kwijt ben. Zij knielde voor de chiefs maar er was geen onderdanigheid. Ze keek ze strak aan en riep hun ter verantwoording om de gemeenschap te steunen. Aan mij werd gevraagd wat ik vond van hun gebruik en ze hadden mij geadviseerd om ‘Kanimambu’ te zeggen wat ‘bedankt’ betekent in het shangaan en ik moest dan wat geld in de danscirkel te leggen. Zo gezegd zo gedaan. Er werd een spies voor mij neer geprikt vol met vlees. Er waren namelijk 2 koeien geslacht en ondank dat ik minder vlees eet was het heerlijk. Het was veel maar ik mocht het niet meenemen want dan zou ik een ongeluk krijgen. Het was gemeenschapsvlees en als ik het niet op kon dan moest ik het voor iemand anders in de aarde prikken wat ik heb gedaan. Er werd tussendoor gebeden voor de voorouders en de gemeenschap. Ik heb het lokale lapa lapa bier gedronken en dat is allemaal goed afgelopen. Het was een bijzondere ervaring om getuige te zijn hoe men de kracht van de gemeenschap weet te stimuleren.

Zaterdag, 29 mei 2021.

Sorry voor de lange stilte. Mijn laptop is gecrasht en niet te repareren. Voor de buitenwereld ben je dan verdwenen als je in de bush zit. Ook zaten we zonder water. De motor van de de solarpomp draaide als een zonnetje maar de spiraalvormige schroef sleet door het fijne zand binnen enkele minuten zoveel ruimte in zijn omhulsel dat de toevoer van water stopte. Ook was de bron ingestort door het fijne zand. Op 17 meter diepte hadden we 7 meter water maar in 1 keer was dit nog maar 2 meter. Ik zal jullie alle details besparen maar je leert snel. We zijn nu dan ook 1 week in Zuid Afrika om van alles te regelen. Ik heb een oude laptop van een hele aardige buurman gekregen! Voor de pomp zijn de schroeven besteld en binnen. Ook betalingen zijn in Mozambique gecompliceerd. Het is dus heel fijn dat Zuid Afrika voor ons bereikbaar is. Als we in het noorden van Mozambique hadden gezeten waren veel problemen niet op te lossen als je geen grote organisatie achter je hebt. Het contrast tussen arm en rijk is langs de kust groot. Zo kwam er een jongen ‘s morgens voor ons werken die wiebelig op zijn benen stond. Dan blijkt dat hij twee dagen nauwelijks had gegeten. Je maakt dan ontbijt, lunch en geeft hem wat eten mee. Je eigen voorraad is ook beperkt dus je moet constant een balans vinden. Gister in Durban ging ik naar de vertaler (Engels – Portugees) om Ingrid’s Police Clearance op te halen. Het was vlak bij de Universiteit waar goed geklede jongeren rond lopen maar binnen enkele minuten komen er meerdere mensen in lompen op je af die op straat leven. Wij noemen ze zwervers. De vertaler liet mij niet binnen en deed alles via het hek. Ik moest dus duidelijk tegen die man ‘de zwerver’ zeggen dat ik een persoonlijk gesprek had met die meneer waar hij niet bij moest gaan staan en dat ik daarna bij hem zou komen. Je bent geneigd om te zeggen dat je lastig wordt gevallen. Toen ik klaar was had ik kort een gesprek met ‘de zwerver’ en je geeft een kleinigheidje maar dat is nog geen vis of een hengel. Het maakt je een beetje moedeloos ondanks de glimlach van de man. Ik weet dan weer waarom wij in Mozambique met Agroforestry werken, omdat we dan wel die hengel kunnen geven en dat brengt me weer daar waar we mee bezig zijn.

Donderdag, 4 april 2021

Wat gaat de tijd toch snel! De meest bijzondere updates om te delen zijn dat wij een APA overleg hebben gehad met het ministerie van milieu over herbebossing. Daarnaast hebben we ook gesproken met de directeur van de lokale basisschool over het planten van bomen met de kinderen die daar naar school gaan. Het is nog enorm aftasten, maar ervaren dit als positieve ontwikkelingen. Tot slot verwachten wij onze collega volgende week te mogen ontvangen, waarbij zijn komst eigenlijk geen week te vroeg komt.

Terwijl onze toilet de komende weken nog even de bushbush blijft, bouwen wij ook in april door aan onze basis. Maar het huis staat in ieder geval! Hieronder een drietal foto’s met een korte impressies van hoe lokaal gras ons huis is gaan vormen. We hebben jullie beloofd elke maand een nieuwsbrief te sturen, maar hopen dat deze update via de website even voldoende is in april. Een aantal apparaten zijn stuk en de mogelijkheden om deze producten te vervangen of laten repareren zijn enorm beperkt.

We kijken ernaar uit jullie snel weer van een update te voorzien.

Zondag, 14 februari 2021

Check check, dubbelcheck. Ik kreeg een telefoontje van een dame die zei dat ze mijn visum aan het afronden was en ze vroeg op welke rekening ik het geld (ongeveer 300 euro) ging storten. Gelukkig wist ik dat en ik zei op de rekening van het consulaat bij Nedbank in Durban. Ingrid vertrouwde het niet en zei dat het een scam kon zijn. Het was een mooie reden om bij het consulaat te vragen naar de stand van zaken. Ik had een Zuid-Afrikaans telefoonnummer van de dame. Bij het consulaat kenden ze het nummer niet en bleek het inderdaad niet te kloppen. We werden weer door dezelfde meneer goed geholpen en ik mocht een foto maken van het aanvraagdocument wat men vanuit Durban naar Maputo had gestuurd. Die avond heb ik deze foto naar de lawyer Yonice in Maputo geappt. Zij reageerde verbaasd en zei dat het niet klopte omdat ons bedrijf Harmonergy LDA nu de naam Ingrid de Souza had en dat zou volgens haar niet goed komen. Dan maar weer een vierde bezoek aan het consulaat en daar was nu een andere meneer die heel kordaat zag dat het inderdaad niet klopte en hij markeerde op diverse documenten de naam Harmonergy LDA en maandag zou men direct de fout herstellen.

Engelengeduld en ik ga pas weer bloggen als het visum binnen is anders wordt dit de ‘never ending story’

donderdag, 28 januari 2021

De 4 documenten zijn vertaald en bij het consulaat in Durban is alles goedgekeurd en opgestuurd naar Maputo. De wachttijd voor een werkvisum is normaal 2 weken, maar wat is normaal in deze tijd… Ondertussen verzamel ik zaden en ditmaal van palmbomen om de eenvoudige reden dat die hier zijn. Ook heb ik zaad van een diep paarse dragonfruit die heerlijk smaakt en heel goed is te gebruiken voor smoothies.

Wat ik nog niet had verteld is dat ik met ons aankomende leven in Mozambique ben gestopt als voorzitter bij reNature Foundation. Bestuurslid Jacqueline Smit heeft het voorzitterschap overgenomen. Jacqueline is een vooraanstaande dame in het bedrijfsleven met meerdere adviesfuncties. Via mijn vrienden bij Zen.nl heb ik een zeer geschikte kandidaat voor het bestuur gevonden, namelijk Chris van den Haak. Chris is partner bij BDO in Arnhem en zeer capabel om de snel groeiende organisatie van dienst te zijn. Een interessante leerzame tijd waarin de liefde voor de natuur het wederzijds vertrouwen steeds weer hielp. Succes reNature!

donderdag, 14 januari 2021

Maandag was het bezoek aan het consulaat boven verwachting verlopen. Rustig en duidelijk werd aan mij uitgelegd dat zij voor mij het werkvisum kunnen regelen als ik aan de 12 criteria voldoe. Ook moeten de 4 Engelstalige documenten in het Portugees worden vertaald en 1 formulier nog wat worden aangepast. Ik kreeg een telefoonnummer van meneer José die de documenten kan vertalen. En daar ben ik vandaag naar toe gereden en begin volgende week is het klaar en kan ik gelijk alles indienen bij het consulaat. Zo leuk als iets lukt! Als je naar de natuur kijkt op het gebied van voedselvoorziening en natuurlijke processen dan lukt er meer dan in dit proces. Ik ben vanaf oktober bezig om dit geregeld te krijgen en dat is meer dan honderd dagen inclusief COVID gedoe en feestdagen. Aardappels en uien nemen honderd dagen. Het verschil is dat het eerste geld kost en de gewassen geld opleveren, tenminste als de mensen waarderen dat er extra moeite wordt gedaan om de bodem in leven te houden en niet tien keer gif spuit voor de mooie buitenkant en supermarkt aanbiedingen. Ik dwaal af. Nog iets heel anders, vandaag heb ik alles voor off-grid zonne-energie gekocht! Ik had al een lithium batterij (32 kg) gekocht en vandaag de rest.

De verbinding/ netwerk ik slecht. Ik stop er maar mee. Volgende week meer.

zondag, 10 januari 2021

Gelukkig Nieuwjaar! In het nieuwe jaar was het niet anders dan in 2020. Ze hebben mijn naam verkeerd geschreven op de werkvergunning die half december was afgegeven. Op 9 januari hebben ze het verbeterd. Morgen naar het consulaat in Durban. Mozambique blijft een serieuze uitdaging. Berichten over dat de schappen in de winkels leeg zijn in Maputo betekent des te meer dat er gezond geteeld moet worden. Avelino ziet het plantseizoen aan zich voorbij gaan. Ik heb mooie zaden geregeld maar de regentijd loopt af. Ook op de Universiteit is alles vertraagd. We zitten nu in het huisje van Ingrid en dat lijkt prachtig, maar schijn bedriegt. Het contrast met mensen die op straat leven en rond zwerven is akelig en zorgelijk. Ik hoor morgen meer. Welterusten.

Kerst 2020

Eerste kerstdag in Hillcrest Zuid Afrika. Het is allemaal iets anders gegaan. Een kapotte auto en toen ik na de eerste nacht wakker werd op de boerderij van familie in Ixopo in het Drakensberg gebied kon ik mijn arm niet meer optillen en ging ik maar rondkijken op de boerderij. Een hele andere wereld waar 200.000 kilo aardappels werden gerooid, veel lokale mensen nog werk hebben omdat ze deze niet willen vervangen door machines. 6000 sinaasappel en citroen bomen, Friese koeien, eucalyptus bomen en een stuk met jonge avocado aanplant voor de Europese markt die de koeien gaan vervangen. Dit allemaal opgebouwd na 200 jaar familie traditie. Totaal anders dan waar wij mee aan de slag gaan en heel goed om kennis mee te maken. Het Zuid Afrika waar regelmatig boeren worden vermoord (ook de buurman) en de rest van de wereld nauwelijks over rept maar ook waar lokale bewoners nog niet zo lang elektriciteit hebben en met een flatscreen en smartphone aangeven dat zij echt niet de sores willen waar die boer mee dealt. Patronen die niet doorbroken lijken te worden. Tja wat gaan wij dan doen. Nou dat weet ik gelukkig wel. Van onderaf een proof of concept maken met jonge mensen en andere patronen ontwikkelen waarbij zij de kans krijgen om te groeien naar een middelgroot boerenbedrijf, maar dat is verre van de omvang van de net omschreven boerderij en niet te vergelijken. Ik praat dan over bedrijfjes die groeien van 2 tot 12 hectare en vele zullen met 4 hectare het al druk genoeg hebben met regeneratieve agroforestry en producten. Ik kan niet wachten! Dat hoeft hopelijk niet meer zolang. Dinsdag ga ik met mijn papierwerk naar het Mozambikaanse consulaat in Durban voor mijn werkvisum en dan eindelijk naar Mozambique!!!!

Ondertussen ontmoet ik interessante mensen met bomen in hun tuinen waar ik zaad van wil hebben, maak ik foto’s van bomen die perfect timmerhout opleveren, o.a. de greyvillea robusta, noteer ik hoe ik het moet drogen en verwerken op mijn 70ste ha ha.

Niet echt een kerstverhaal maar wel met hoop voor de toekomst. Ik ben Ingrid en de familie dankbaar dat we deze mogelijkheden hier hebben.

7 december 2020

Afgelopen vrijdag bracht ik Ingrid naar Schiphol en kreeg ik apps dat ik in de krant stond. Grappig, we waren zo druk met pakken dat ik er niet meer bij stil heb gestaan dat Claudia Fitsch mij had geïnterviewd voor de Gelderlander waar het vooral ging over hoe ik van politieman kon veranderen in een boer in Afrika. Ook een week van ruimte maken in huis met marktplaats, kringloop, DAR en je realiseren hoeveel aanbod van mooie spullen we in Nederland hebben. Uiteindelijk een heel pijnlijk verlies van een dierbare die net met pensioen was, die door corona op de IC was gekomen en waarbij het fataal werd. Dit dreunt na en laat je zien hoe onvoorspelbaar en oneerlijk het kan zijn. Een heel ander afscheid van mijn hardloopclub waar mensen met hele diverse achtergronden bij elkaar zijn gekomen en waarbij we elkaar steeds beter hebben leren kennen waardoor het veel meer werd dan alleen een hardloopclub. Het was een soort estafette omdat iedereen op verschillende plekken met kleine groepjes (4 of minder) aan het rennen was en ik hen opzocht. Ik zal hen ook missen. Zondag heb ik mee gekeken bij een Zoom meeting waar een studente van de HAS hogeschool in Den Bosch een rekentool voor voedselbossen presenteerde die ze verder ontwikkelen. Ik ben onder de indruk hoe de duurzame ontwikkeling ook hier voet aan de grond krijgt. Heel hoopvol. De HAS doet zijn naam Applied Science eer aan. Wat een week. Donderdag PCR-test. Zaterdag vliegen ——————->

24 november 2020

We hebben de reis geboekt via Zuid Afrika. Ingrid vertrekt 4 december en ik een week later in de hoop dat alle papieren dan voor het verblijf in Mozambique rond zijn. Reizen is niet meer vanzelfsprekend. De Covid-PCR test is geboekt. Reizen voelt weer als iets bijzonders zoals het vroeger was.

Het is alweer 2,5 week terug toen we een fantastisch afscheid hadden met onze zielsverwanten bij Kiemkracht64 in Malden. Afscheid nemen is dan moeilijk vooral omdat in Nederland ook hele mooie dingen gebeuren.

10 november 2020

Hier is het blognieuws van ons, Ingrid en Elsard. Wij gaan dit om de twee weken aanvullen. Wij worden door het bestuur, Pieter, Sef en Niels in Nederland ondersteund in Mozambique. Het plan is dat wij over twee weken gaan afreizen. We zijn aan het puzzelen of we via Zuid Afrika reizen of rechtstreeks naar Maputo gaan. We laten het weten.

Om ons heen zijn er prachtige ontwikkelingen gaande. Kijk maar eens bij vrienden van ons op https://www.hoflebensberg.de/ en hun crowdfunding campagne. Zij hebben twee jaar geleden (toen nog verbonden aan de HAS-hogeschool) bij Vught een voedselbos aangelegd: https://denfoodbosch.org/ Ook in Nederland zijn velen actief waarbij deze groep data gaat verzamelen over de opbrengst: https://voedseluithetbos.nl/

Er komt steeds meer werk in een nieuwe landbouw en we kunnen onze eigen paradijsjes bouwen.

Het kan!!

Soulfood Forest Farms

Oktober 2020

We are very proud and happy to work with our dear friend Uzzy Arztmann who founded Soulfood Forest Farms. She is organizing a support tool for new farmers who take the effort to implement regenerative Agroforestry.

Take a look at: https://soulfoodforestfarms.org

Soulfood Forest Farms will act like a mother-hub and so we are interconnected with other Hubs in the world and the service-hub.

What does did mean?

When we need consultation about planting methods or we need a teacher who speaks Portuguese, then we can ask for help.

First example of great help from Soulfood Forest Farms is the farm in a box:

Hoofdlijnen van het beleidsplan 2020 – 2025

Inleiding:

Stichting Harmonergy ondersteunt in Mozambique projecten om jongeren een levenswaardig bestaan te laten ontwikkelen. Afgelopen decennia heeft er grote ontbossing plaatsgevonden en staat het land in het rijtje van armste landen in de wereld, waarbij jongeren op zichzelf zijn aangewezen. Voor hulp was bomen planten een idee, maar alleen bomen planten is niet genoeg. Harmonergy kiest daarom voor een model waarbij herbebossing gepaard gaat met landbouw, voedselvoorziening, verbetering van voedingsstoffen, natuurherstel en werk & inkomen, zogenaamde regeneratieve Agroforestry. Harmonergy werkt hierbij samen met de Universiteit ISET-One World en helpt ‘graduates’ met landbouw ervaring om deze regeneratieve Agroforestry te kunnen implementeren en helpt hen een boerderij op te bouwen.

Missie en visie:

De missie van de stichting is om fondsen te werven waarmee studenten in twee jaar worden opgeleid om regeneratieve Agroforestry te kunnen implementeren waarna ze onafhankelijk kunnen zijn. Met hulp van de overheid en chiefs krijgen ze land en worden ze begeleid met het opbouwen van een boerderij. De stichting stopt hierna met de ondersteuning van deze groep en vervolgt met ondersteuning van nieuwe kandidaten. Het doel is om een netwerk van duurzame boeren op te zetten dat zich kan uitspreiden over Mozambique. De nieuwe boeren kunnen hierdoor op een duurzame manier hun eigen land beheren.

7bdfbcd2-d7ad-4507-bb55-31fcb5c16fc7

De visie van de stichting is dat de nieuwe Mozambikaanse boer de natuur weer in de landbouw terugbrengt, uitgeput land herstelt, hun economische weerbaarheid verbetert en klimaatverandering aanpakt door het gebruik van Agroforestry-methodologieën. Dit creëert banen en inkomen wat hen veerkrachtig maakt. Tegelijk kunnen ze de regeneratieve helden van de toekomst worden. Met hulp van een coöperatie en faciliteringsbedrijf kunnen ze doorgroeien van kleinschalige landbouw naar middelgrote landbouw. Harmonergy helpt deze boeren naar de volgende stap en vergroot het MKB binnen Mozambique. De Mozambikanen kunnen op deze wijze de problemen voorkomen die industriële landen hebben opgebouwd met grootschalige landbouw.

Start:

De stichting Harmonergy is in 2018 opgericht door Ingrid de Souza uit Zuid Afrika en Elsard de Boer uit Nederland met het doel om in Mozambique een model uit te rollen waarbij kleinschalige landbouw met nieuwe boeren wordt versterkt met regeneratieve Agroforestry. Na testen met aanplant, het volgen van opleidingen en het vinden van de juiste mensen  is dit plan steeds duidelijker en serieuzer geworden. Het plan is toen geboren om graduates  een vervolg training te geven en te helpen bij de opbouw van een kleinschalig boerenbedrijf met regeneratieve Agroforestry.

Om dit te realiseren is er in Mozambique een uitvoeringsbedrijf, genaamd Harmonergy LDA., opgericht om deze mogelijkheden te kunnen faciliteren.  Er is veel moeite gedaan om land en vergunningen te regelen, zodat daar een trainingscentrum kan worden gebouwd. Ingrid en Elsard verrichten de uitvoering met het bedrijf Harmonergy LDA en zij hebben een hoofdrol in de bemiddeling tussen de nieuwe boeren en de stichting. Het bestuur van de stichting is uitgebreid om de onafhankelijkheid te waarborgen.

Regeneratieve Agroforestry:

Bij regeneratieve Agroforestry wordt er een grote diversiteit aan gewassen geplant die elkaar versterken (successie). Ook wordt er op hetzelfde oppervlak meer ruimte gebruikt door in de hoogte te groeien met een gelaagdheid zoals je het in de natuur ziet (stratificatie). Het bodemleven wordt opgebouwd, waardoor de watercyclus en het natuurlijk evenwicht verbeteren (regeneratief). Door met de natuur samen te werken ontstaat er een basis, waarbij gezonde landbouw voordelig uitgevoerd kan worden zonder kunstmest en bestrijdingsmiddelen.

In 2019 is de eerste afgestudeerde student in het nieuwe boeren programma aangenomen. Dit verloopt naar wens en hij bijt het spits af bij de opbouw  van een kleinschalige boerderij met regeneratieve Agroforestry.

Plan voor de toekomst:

Vanaf 2018 tot heden  heeft de stichting Harmonergy met fondsen kleine projecten ondersteund, zoals het houden van bijen en een plan voor een viskwekerij. Deze projecten krijgen onder de noemer bestemmingsfondsen een vervolg en deze worden gefinancierd door sponsors die dit soort projecten een warm hart toedragen (zie de jaarcijfers van 2019  onder de rubriek stichting/ foundation).

Het hoofddoel is dat met behulp van een trainingscentrum er een netwerk van nieuwe boeren ontstaat die zich met boerderijen in een coöperatie verenigen. Stichting Harmonergy streeft naar exponentiële groei in opleiding en uitvoering, waardoor een groeimodel voor kleinschalige duurzame landbouw kan ontstaan. De kracht van Harmonergy is dat er een opstap wordt gecreëerd naar duurzame banen. De ‘graduates’ hebben namelijk, ondanks een goede opleiding, na hun studie vaak geen werk. Door ook op duurzaamheid en natuurherstel in te zetten worden er meerdere problemen in één keer aangepakt die, als het succesvol is, de grenzen van Mozambique overschrijden.

Doelstelling en planning  2020 – 2025:

De doelstelling is om in 2025 minimaal twaalf nieuwe boeren met boerderij te hebben gerealiseerd en minimaal 20 nieuwe boeren in opleiding te hebben. 

– Planning eind 2020:  Voorbereiding van de bouw van het trainingscentrum. Planning van het nieuwe-boeren programma met de Universiteit ISET/OWU.

Planning voor 2021 en 2022:  Bouwen van de trainingslocatie en accommodatie voor de studenten. Drie studenten starten in het nieuwe boeren programma. Uitbreiding van het lesmateriaal en het gereedschap. Een Agroforestry trainingsveld en irrigatie worden aangelegd. Ondersteunen kleine projecten.

– Planning voor 2023 tot 2025:  Drie nieuwe boeren starten op eigen land met boerderij.  De stichting gaat verder met zeven nieuwe kandidaten. De LDA start een Coöperatie.

Oogstdienst Heumen en Groesbeek .

November 2018:

Dankzij de protestantse kerken in Heumen en Groesbeek kunnen wij het bijenproject voortzetten. Zij hebben ons ondersteund met de collectes van de oogstdiensten in november 2018, waardoor we in februari 2019 de bijenkasten kunnen afwerken en in het bos gaan plaatsen. Ook kunnen de kasten bij groentetuinen worden geplaatst. Als de olifanten uit het park breken zijn ze bang voor bijen en gaan ze niet in  de tuinen.

Bij deze kerkgemeenschappen is meer dan 1000 euro opgehaald!! Wij zijn heel dankbaar hiervoor.

Uzzy Artzmann, Soulfood Forest Farms, illustrator uit Zwitserland, helpt ons met het ontwikkelen van lesmateriaal en heeft onderstaande illustratie gemaakt.

Presentatie Oogstdienst

Update maart 2020:

Hier een bericht over de stand van zaken met de stichting Harmonergy. Wij zijn eind 2019 twee maanden in Mozambique geweest. Nu in Nederland  zijn wij onze ANBI status aan het voorbereiden. Als het kan dan arriveren we 1 november in Zuid Afrika. Na familiebezoek pakken we onze spullen en rijden we met Ingrid’s auto naar Mozambique om  daar te gaan ‘wonen’.  De locatie is niet ver van Zuid Afrika. Wij werken samen met een Universiteit om duurzame landbouw op te bouwen. Mozambique is begin 2019 geraakt door twee cyclonen, Idai en Kenneth. Dit was niet in onze omgeving. De studenten van de Universiteit hebben wel familie in de getroffen gebieden. Hulp voor opbouw blijft hard nodig om armoede en honger te bestrijden.

Zoals vaker gaan er dingen goed en minder goed. Wij hebben bijenkasten klaar gemaakt om in het bos of langs de tuinen te plaatsen en we hebben de mensen gevonden die hier mee aan de slag gaan. We hebben de route gevonden waar de olifanten langs gaan als ze uit het park breken. We kwamen er achter dat het imkeren en het plaatsen van de bijen in de kast  meer ondersteuning nodig heeft . Dit kan pas goed gaan draaien als wij er wonen. Ook de  aanplant van planten en bloemen moet worden geoptimaliseerd voor dracht/ voedsel voor de bijen.  Bijen houden gaat onderdeel zijn van het dagelijks leven daar. U gaat daar in de toekomst meer over horen.

Wat boven verwachting loopt zijn de trainingen die wij geven bij de Universiteit ISET/ One world over Agroforestry en de opstart van het programma voor ‘nieuwe boeren’. Wij hebben sinds mei 2019 Avelino in dienst.  Avelino moet over twee jaar zelfstandige boer zijn. Avelino is goed in les geven, waardoor wij samen met hem meer studenten bereiken. Uit de groepen studenten die we hebben getraind staan drie klaar om volgend jaar in ons programma te gaan draaien. Zo kunnen we iedere twee a drie jaar groeien met nieuwe boeren in Mozambique en zoals de bijbel aan geeft, hen als goede rentmeester hun land laten beheren.  Na twee jaar stopt geleidelijk de financiële ondersteuning voor de nieuwe boer waarna ze zelf hun inkomen verzorgen.

De kosten bij de stichting Harmonergy gaan nu naar het onderbrengen van graduates bij een boerderij /stageplek in Namaacha waar men werkt met duurzame landbouw/ Agroforestry, we hebben hen geld geleend voor de watervoorziening daar, we hebben zaden en gereedschap gekocht voor de universiteit, we hebben een kas gebouwd bij de universiteit.  We hebben water gevonden op het land waar wij gaan wonen en waar wij een eenvoudig trainingscentrum gaan bouwen voor deze nieuwe boeren en waar wij ook het programma verder gaan draaien met de bijen.